[googlemaps https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d1990.0549938529887!2d21.428565697555964!3d41.99323095396087!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x0000000000000000%3A0xd367872aff144897!2sCoalition+%22All+For+Fair+Trials%22!5e1!3m2!1sen!2s!4v1458579753963&w=600&h=450]
Home / Правен Блог / Лишување од слобода за време на епидемии

Лишување од слобода за време на епидемии

Автори:
Анамарија Спасевска,
Небојша Милосављевиќ,
Емилија Спасовска,

1. Вовед

Човековите права мора да бидат во центарот на сите напори за превенција, подготвеност и третман на КОВИД-19, со цел најдобро да се заштити јавното здравство и да се поддржат групите и лицата со кои се најмногу изложени на ризик. Сепак, многу од мерките што се однесуваат на заштита и превенција од КОВИД-19 изгледа како да биле предложени и спроведени без целосно разгледување на потенцијалните последици за уживање на човековите права од сите, без оглед дали се работи за лица кои се заразени, изложени на ризик или се дел од поширокото население. Целосното почитување на човековите права е од суштинско значење во сите фази на кризата и не треба да се смета за луксуз што може да се дозволи само откако ќе се минимизира заканата за јавното здравство. [1]

Водејќи се по моменталната состојба во светот и светската пандемија произлезена од болеста КОВИД-19, како и мерките кои секоја држава ги презема за да се спречи истата, неизбежна е и дискусијата за преземените дејствија од секоја власт кои навлегуваат во основните права и слободи, меѓу кои и слободата на граѓанинот и нејзино ограничување односно лишување од слобода во случај на вонредна состојба. Пред да продолжиме понатаму кон објаснување на законските основи врз кои се ограничува правото на слобода и им дава легитимитет на надлежните органи да постапуваат според законските одредби, потребно е да разјасниме што претставува вонредната состојба, кои се нејзините компоненти и основните начела кои мора да се почитуваат при истата.

2. Вонредна состојба и нејзини елементи

Вонредната состојба претставува ситуација во која постои закана за состојбата на земјата од вооружена акција, граѓански немир, финансиска или економска криза, односно во случајов конкретно предизвикана од голема природна непогода или закана од проширување на епидемија.  Под исклучителни околности во однос на јавен здравствен итен случај, државите можат да ги остварат своите овластувања за итни случаи. Ако ситуацијата претставува закана за животот на нацијата, тогаш државата има овластување да прогласи состојба на вонредна состојба во согласност со Уставот, домашните закони како и меѓународното право и стандарди. [2]

Уставот на Република Северна Македонија конкретно во членот 125 за вонредни состојби настанати од големи природни непогоди  или епидемии предвидува на кој начин се прогласува  односно како се воспоставува истата. Во највисокиот државно правен акт утврдено е дека Собранието е органот кој ја утврдува по предлог на претседателот на Републиката, Владата или најмалку 30 пратеници, а истата се прогласува на дел или на целата територија на Републиката. Одлуката со која се утврдува постоењето на вонредна состојба се изгласува со двотретинско мнозинство од вкупниот број на пратеници и има важност од 30 дена. Доколку Собранието не може да се состане, одлука за постоење на вонредна состојба донесува Претседателот на државата и му ја поднесува на Собранието на потврдување штом тоа ќе е во можност да се состане. Во нашиот случај истата беше прогласена од страна на Претседателот на државата повикувајќи се на неговите уставни надлежности кои произлегуваат од овој член предвидени во Уставот, со што законски се започна и со спроведување на мерките ограничувањата и забраните при секојдневното функционирање на граѓаните.

Со самиот проглас на вонредна состојба може да се суспендираат одредени вообичаени функции на владата, може да се предупредат граѓаните да го сменат своето вообичаено однесување, или може да се овластат владини агенции да спроведат планови за подготвеност за опасност, како и да се ограничат или укинат граѓанските слободи и човекови права, со што се дозволува построга контрола и поголеми забрани за граѓаните. Членот 126 од Уставот на Република Северна Македонија ѝ дава можност на Владата во време на вонредна состојба да носи уредби со законска сила во согласност со Уставот и законите. Истото овластување трае до завршувањето на вонредната состојба за кое одлучува Собранието.

Карактеристичен е и фактот што постапката за прогласување на вонредна состојба и надлежности во истата е предвидена само во Уставот во членот 125 и 126, односно не постои посебен закон за прогласување на вонредна состојба , кој како правен недостаток може да доведе до настанување на повеќе преседани при владеењето на правото, надлежности на органите и управување  со состојбата како и зголемено прекршување на човековите права и слободи.

Клучните компоненти на кои мора да се внимава во вонредната состојба се нејзината законската рамка – односно уставна и законодавна основа за прогласување на вонредна состојба како и оперативната рамка која вклучува организациска структура и стратешки планови за справување со вонредната состојба. Значајните меѓународни договори како што се Европската конвенција за човекови права(ЕКЧП)  и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права(МПГПП) пропишуваат повеќе начела по кои државите треба да се водат и да ги почитуваат при спроведување на истата а тие се: привременост на вонредната состојба, исклучителната закана од кризата за заедницата, нејзино формално објавување, соопштувањето до меѓународните тела и органи за преземените мерки, пропорционалноста и законитоста на преземените мерки како и недопирливост на основните права како што се правото на живот и забраната за ропство и мачење кои дури ни во време на опасност не смеат да бидат дерогирани. Вонредните состојби мора да бидат ограничени и соодветни на итноста на ситуацијата, во поглед на времетраењето, географската покриеност и материјалниот обем на сите мерки на дерогација кон кои се прибегнува поради итноста на случајот. [3]

3. Правото на слобода и безбедност и можноста за негово ограничување

Правата и слободите како столб на модерното демократско општество се загарантирани во повеќе меѓународни документи кои ја гарантираат нивната неповредливост, а нивното почитување претставува клучен дел од правото на секоја современа држава поаѓајќи од самиот факт што истите тие се со правно-обврзувачки карактер.

Слободата и безбедноста се утврдени во повеќе документи меѓу кои и Универзалната декларација за права на човекот која во членот 3 го гарантира правото на живот, слобода и безбедност на личноста, членот 9 кој утврдува дека никој не смее произволно да биде уапсен, притворен или протеран, и членот 13 кој го гарантира правото на слобода на движење. Во МПГПП слободата и безбедноста на лицето се гарантираат исто со членот 9 кој забранува арбитрарно апсење и притвор, бара секое лишување од слобода да биде според закон, и ги обврзува странките да им дозволат на лицата лишени од слобода да го оспоруваат својот затвор преку судовите. Исто така и ЕКЧП како и останатите меѓународни документи ја гарантира слободата и безбедноста во членот 5 на која ќе посветиме повеќе внимание во понатамошниот дел од ова истражување.

Во услови на вонредна состојба постојат законски рамки кадешто на државите им се дозволува во одредени околности и услови да дерогираат одредени слободи и права. МПГПП во членот 4 предвидува дека државите потписнички можат, во случаите кога постои опасност по државата од вонредната состојба која е прогласена по официјален пат, да преземат мерки во обем строго одреден од барањата на ситуацијата со кои ќе се укинат обврските предвидени во истиот член. Воедно став 2 од наведениот член го ограничува и обемот на дерогирање на правата гарантирајќи ги како права од кои не смее да има отстапување – правото на живот, забраната за мачење и ропство меѓу другите.

Принципите на Сиракуза за ограничување и дерогирање на одредбите во МПГПП („Принципи на Сиракуза“), даваат дополнителни упатства за тоа кога и како може да се применат ограничувањата на човековите права.[4] , а во контекст на ограничувањата на правата за заштита на јавното здравје, истите повторуваат дека овие „мерки мора да бидат конкретно насочени кон спречување на болести или повреди или да се обезбеди грижа за болните и повредените“. [5]

Европската конвенција за човекови права во членот 15 ги објаснува основите за дерогација и укинување во случај на вонредна состојба, кадешто предвидува дека во случај на војна или општа опасност која го загрозува животот на нацијата секоја висока страна (држава потписничка) може да презема мерки кои отстапуваат од обврските предвидени со оваа Конвенција, и тоа строго во согласност со барањата што ги наложува ситуацијата и под услов таквите мерки да не бидат во спротивност со другите обврски што произлегуваат од меѓународното право. Државите потписнички се должни за преземените мерки и за причините што го предизвикале нивното преземање, целосно да го информираат Генералниот секретар на Советот на Европа. Исто така, тие се должни да го известат Генералниот секретар на Советот на Европа за датумот кога престанала важноста на таквите мерки и повторно почнала целосната примена на одредбите од Конвенцијата.

Лишување од слобода дефинирано во „Телото на принципи за заштита на сите лица од било каков облик на притвор или затвор“ усвоено од Генералното собрание резолуција 43/173 од 9 декември 1988 година го подразбира чинот на затворање на лице осомничено за извршување на прекршок или за спроведување на овластување, додека пак во нашето законодавство истото се дефинира како термин резервиран за исклучоците од приведување со судски налог кои се неопходни при апсењето на лица кога за истите се исполнет условите според Законот за кривична постапка или постои распис согласно законот.[6]

Од друга страна пак карантините (одвојувањето на луѓе кoи биле изложени или покажуваат симптоми на заразна болест) најчесто се користат како одговор за контрола на ширењето на заразни болести, вклучително и во одговорите на државите на КОВИД-19. Карантините влијаат врз слободата на движење на поединците и, во зависност од начинот на нивното спроведување, може да значат и произволно лишување од слобода, а согласно меѓународното право за човекови права, карантините се дозволени само во посебни околности. Според МПГПП, слободата на движење може да биде ограничена, доколку органичувањата се предвидени со закон, неопходни за да се заштитат определени легитимни цели (меѓу кои е и јавно здравје) и се во согласност со другите права признати со овој меѓународен договор.[7]

Членот 5 од ЕКЧП во став 1 точка Д го оправдува лишувањето од слобода во време на епидемии односно истото е врз основ на закон доколку се работи за лишување од слобода на лице за да се спречи ширење на некоја заразна болест. Основни критериуми на кои мора да се внимава при проценка на законитоста за лишување на лицето од слобода поради спречување на ширење на заразна болест се дали ширењето на заразната болест е опасна по јавното здравје или безбедност и дали приведувањето на лицето е последното неопходно средство за спречување на проширување на заразната болест од причини што сите други поблаги мерки кои биле земени во предвид не биле доволни за заштита на јавниот интерес. Во Енхорн против Шведска ЕСЧП изјавува дека кога веќе не се исполнети овие критериуми основата за лишување од слобода престанува да постои.

Отстапувањето од обврската кон заштита на човековите права не смее да го надмине она што е стриктно побарано од потребите во ситуацијата. Тоа значи дека релевантните мерки мораат да бидат во сооднос со нивната територијална примена, материјалната содржина и времетраењето на истите.

Поткомитетoт за превенција на тортура (ППТ) издаде детални совети за низа активности што владите и независните тела за набљудување треба да ги преземат за да ги заштитат лицата лишени од слобода за време на пандемијата КОВИД-19.

Мерките ги поттикнуваат владите да размислат за намалување на затворското население со примена на шеми за рано или привремено ослободување на сторители со низок ризик, прегледување на сите случаи на притвор, употреба на полесни мерки за обезбедување, како гаранција, освен за најтешките дела, како и прегледување и намалување на употребата на притвор за имигранти и затворени бегалски кампови. Поткомитетот исто така потенцира дека сите притворени лица, лица во карантин и затворени медицински установи, нивните семејства и целиот персонал, треба да добијат сигурни, точни и најнови информации за сите донесени мерки. [8]

Во Гузарди против Италија, ЕСЧП изјави дека разликата помеѓу лишувањето од слобода и ограничувањето на слободата е „во степен и интензитет, а не во природата или материјата“. Оттука, ограничувањето на слободата може да претставува лишување од слобода ако премине специфичен праг на попречување на правото. Во процената дали овој праг е преминат, ЕСЧП понатаму во Енгел против Холандија изјави дека мора да се земат предвид – цел спектар на критериуми како што се видот, времетраењето, ефектите и начинот на спроведување на мерката.

Секое лишување од слобода мора да спаѓа во категориите наведени во член 5.1 (а) – (ѓ) за да може да биде компатибилен со ЕКЧП. Основот кој дава најголеми овластувања на државите за преземање зајакнати мерки за определување притвор се гледа во член 5.1 (д) кој дозволува „законско приведување на лица за спречување на ширење на заразни болести, на лица со немоќен ум, алкохоличари или зависници од наркотични средства или просјаци“. Бидејќи ова е прва пандемија со која ЕКЧП мораше да се справи, судската пракса за ова е ретка. Најјасниот тест што го имаме за легален притвор за член 5.1 (д) е во Енхорн против Шведска каде ЕСЧП сметаше дека критериумите за утврдување на законитоста на притворот според член 5 (1) (д) во однос на заразни болести е, пред сè, „дали ширењето на заразна болест е опасно за јавното здравство или безбедноста“, и второ „дали приведувањето на заразено лице е последно средство со цел да се спречи ширењето на болеста затоа што помалку строги мерки се сметаат недоволни за да се заштити јавниот интерес.

Сепак, дури и Енхорн против Шведска нуди минимална помош во однос на тоа колку мерките за ограничување на движење се соодветни за справување со пандемијата, со оглед на тоа што е познато дека Енхорн е ХИВ позитивен. Не е јасно дали член 5.1 (д) дозволува лишување од слобода на здрави луѓе за да се спречи ширењето на заразни болести. Доколку член 5.1 (д) дозволува притвор на здрави луѓе да спречи ширење на заразна болест, ова ќе биде единствениот вид на лишување од слобода овластен со член 5, кој не се заснова на специфична категорија на лица или нивно претходно однесување. Дури и во рамките на член 5.1 (д), постојат специфични класификации на лица – ментално заболени лица, алкохоличари, зависници од дрога или скитници – надвор од тоа „за да се спречи ширењето на заразни болести“. Ова не е само технички предвид; тоа претставува фундаментален спор во однос на обемот на државната моќ дозволена според член 5.1 (д): рестриктивно, тесно разбирање на член 5.1 (д) ограничено само на заразени лица или лица кои можат да бидат заразени (со неопходни заштитни мерки во врска со товарот на докажување потребен за да спаѓаат под оваа категорија); или бесконечно широко распространето сфаќање на член 5.1 (д) со кое се овластува лишување од слобода на сите што спаѓаат под надлежноста на една држава и без никаков товар за докажување.[9]

4. Компаративни искуства

Земјите ширум светот имаат наметнато сериозни ограничувања на нивното население во обид да го запрат ширењето на корона вирусот. Повеќето земји ефикасно ги затворија своите граници кон сите, освен сопствените граѓани, воведоа строги контроли за внатрешно патување и им наредија на луѓето да останат во нивните домови. Исто така, воведоа и строги казни за сите оние кои нема да ги почитуваат мерките кои се наметнати од страна на властите во однос на ограничувањето на движење.

Земјата од каде започна ширењето на вирусот – Кина, беше првата нација што воведе агресивни мерки за контрола на ширењето на КОВИД-19, затворање на градовите и ставање во карантин на десетици милиони луѓе.

Италија, сериозно погодена од епидемијата воведе забрана за движење на населението на 12 март. Во целата земја има воведено ограничување на движење и жителите можат да излезат надвор само доколку треба да купат храна или лекови. Оние кои нема да се придржуваат кон овие правила можат да се соочат со парична казна од 400 до 3.000 евра или затвор во траење од три месеци. [10] Повеќе од 40.000 луѓе веќе имаат добиено парични казни, додека еден Италијанец се соочува со затворска казна од 12 години поради криење на фактот дека имал корона вирус за да може да има ринопластика, во кој процес биле заразени повеќе лекари и медицински сестри.[11]

Шпанските власти по воведувањето на ограничување на движење, имаат воведено и казни за кршење на правилата за изолација. Казните започнуваат од 100 евра за полесни прекршувања, како што е отстранување полициски печат, додека за останати прекршоци истите варираат од 600 до 30.000 евра. Исто така оние кои  ги прекршуваат законите за ограничување на движење во рамките на националната вонредна состојба можат да се соочат и со казна затвор од три месеци до една година. [12]

Норвешките власти пак, потврдија дека казна од 20.000 норвешки круни (2.000 долари) или казна затвор во траење до 15 дена ќе биде изречена на секој што е фатен како ги прекршува правилата за карантин или домашна изолација. Исто така, секој кој е фатен да престојува во кабина надвор од матичната општина, ризикува парична казна од 15.000 норвешки круни (1.500 долари) или 10 дена затвор, додека секој што организира културен или спортски настан, исто така може да се соочи со голема казна.[13]

Нашата држава исто така има воведено мерки за ограничување на движењето на граѓаните. Кратко по прогласувањето на вонредна состојба, беше воведен полициски час како заштитен механизам за превенција и заштита од вирусот КОВИД-19, кој значително го ограничи движењето на граѓаните на територијата на цела држава. Исто така, за оние кои нема да ги почитуваат мерките на владата предвидена е парична казна или затвор до една година, а доколку делото го стори правно лице, пропишана е парична казна до 30 милиони денари. [14]

Слична ситуација имаме и во соседните земји, каде исто така се воведени полициски часови и пропишани казни за прекршување на истите.

Во останати делови од светот, владите во обид да реагираат на ненадејното и брзо ширење на вирусот, преземаат досега невидени мерки, кои целосно се косат со правната заштита на човековите права. Иако повеќето држави се фокусираат кон надминување на кризата со што помалку ограничување на основните човекови права и слободата на движење, сепак одредени влади ширум светот ја користат оваа криза за да ја прошират својата моќ, да ги зајакнат своите тоталитаристички режими, а со тоа и да ги доведат во прашање човековите права.

Така, филипинскиот претседател издал наредба на полицијата и на војската да го застрелаат секој кој ќе се спротивстави на мерките за ограничување на движењето за превенција и заштита од вирусот и ќе го прекрши воведениот полициски час. Претседателот исто така се обратил на своите граѓани заплашувајќи ги со зборовите „Не предизвикувајте ја владата, бидејќи ќе изгубите“. Покрај тоа, во оваа земја има пријавено и случаи во кои полицијата постапувајќи по мерките за ограничување на движењето задржувала лица во кафези за кучиња заради кршење на полицискиот час. [15]

Многу земји воведоа механизми за следење и надзор со цел да го запрат ширењето на корона вирусот, но планот на русите ги надминува границите на слобода на движење и приватност. Комбинираниот систем за набљудување влече податоци од апликации за следење на локацијата, безбедносни камери со препознавање на лицето, QR кодови, податоци за мобилни телефони и записи за кредитни картички. Опозициската партија веќе ги има означено овие мерки како „сајбер-гулаг“ (во модерна смисла, начин на контрола и казнување на населението користејќи ИТ уреди), предупредувајќи дека ограничувањата ќе останат на сила дури и по завршувањето на пандемијата. [16]

Камбоџа има донесено предлог закон за управување со земјата во вонредна состојба, кој содржи одредби што ќе ѝ овозможат на владата да ги цензурира сите медиуми и социјалните медиуми, да ги следи сите телефонски комуникации, па дури и одредба која дозволува да се донесе нов закон во било кое време. [17]

Премиерот на Унгарија не само што има воведено законодавство што му дозволувa да владее со декрет, туку исто така нема ставено временски рок, што значи само тој може да одлучи кога ќе завршат неговите нови овластувања. [18]

Индија е остро критикувана за начинот на кој ги третира своите десетици милиони мигранти-работници за време на корона вирусот, но повеќе загрижувачки е експлозијата на нови апликации дизајнирани да соберат биометриски податоци за граѓаните без никаква правна рамка или надзор. Една апликација ги принудува луѓето во домашен карантин да испраќаат селфи на секои 30 минути за да се осигурат дека се придржуваат кон правилата за самоизолација. [19]

Како одговор на ваквите сериозни прекршувања на човековите права и слобода на движењето, експертите за човекови права на ООН ги повикаа државите да бидат умерени и да не ги пречекоруваат своите овластувања при воведување на безбедносни мерки како одговор на појавата на корона вирус и потсетија дека овластувањата за итни случаи мора да бидат пропорционални, неопходни и недискриминаторски и не треба да се користат за сопствени цели. Мерките не треба да се користат како основа за таргетирање на одредени групи, малцинства или лица и истите не треба да служат како покритие за репресивно дејствување под маската за заштита на здравјето.

5. Заклучок

Поради сето погоре наведено потребно е дури и во вонредна состојба, владеењето на правото да преовладува и сите дејствија што се преземаат да бидат во согласност со законот. Законот во овој контекст вклучува не само акти на собранието, туку и декрети и уредби на извршната власт, под услов тие да имаат уставна основа, со оглед на тоа што повеќето устави предвидуваат посебен правен режим кој ги зголемува надлежностите на извршната власт во случај на воена или вонредна состојба. Секое ново законодавство од таков вид треба да биде во согласност со уставот и меѓународните стандарди и, кога е соодветно, да биде подложено на преглед од Уставниот суд.

Главниот социјален, политички и правен предизвик со кој се соочуваат земјите ширум светот е нивната способност ефикасно да одговорат на оваа криза и во исто време да обезбедат мерки што не го поткопува долгорочниот интерес за зачувување на основните вредности на демократијата. Уште од самиот старт на сегашната криза не се негира дека владите на земјите се соочуваат со сериозни предизвици во обид да го заштитат своето население од заканата на вирусот КОВИД-19. Исто така, јасно е дека не може да се одржува вообичаеното функционирање на општеството, особено ако се земе предвид главната заштитна мерка потребна за борба против вирусот, имено ограничувањето. Со тоа, општо прифатено е дека преземените мерки неизбежно ќе ги нарушат правата и слободите кои се составен и неопходен дел на едно демократско општество управувано со владеењето на правото. Сепак потребно е да се обезбеди дека сите преземени мерки ќе останат пропорционални на заканата од ширењето на вирусот и ќе бидат временски ограничени.

Мерките наведени во ова истражување го претставуваат првиот бран на владини напори за решавање на јавната здравствена криза предизвикана од пандемијата КОВИД-19. Бидејќи ситуацијата се развива брзо, понатамошни мерки најверојатно ќе се справат со постојаните и новите предизвици. Важно е да се има предвид дека во ниту еден момент во историјата премногу правда и почитување на индивидуалните права и слободи не било штетно за националниот и меѓународниот мир, безбедност и просперитет.

Во време на криза, усогласениот напор на сите актери во општеството, вклучително и судии, обвинители и правници, да ги одржат највисоките можни стандарди за заштита на човековите права е попотребен од кога било, а со цел да се придонесе за враќање на уставниот ред според кој човековите права и основните слободи повторно можат целосно да ги уживаат сите.

[1] https://www.amnestyusa.org/wp-content/uploads/2020/03/COVID-19-Background-HR-paper-FINAL.pdf
[2] Член 4, МПГПП; Член 27, Американска конвенција за човекови права; Член 15, Европска конвенција за човекови права. Видете исто така ОХЦХР, Генерален коментар бр. 29 Вонредни состојби (член 4), Док на ООН. CCPR / C / 21 / Rev.1 / Add.11 (2001).
[3] ОХЦХР, генерален коментар бр. 29 Вонредни состојби (член 4), Док на ООН. CCPR / C / 21 / Rev.1 / Add.11 (2001), став 4.
[4] Принципи на Сиракуза за ограничување и дерогирање на одредби во Меѓународниот пакт за граѓански и политички права, Док на ООН. E / CN.4 / 1984/4 (1984) (во натамошниот текст: Принципи на Сиракуза).
[5] Ibid., параграф 25.
[6] Закон за полиција, пречистен текст, достапен на: http://www.mvr.gov.mk/Upload/Documents/Zakon%20za%20policija,%20precisten%20tekst%2015.04.2015%20.pdf
[7] Член 12(3), МПГПП
[8] https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25756&LangID=E
[9] https://strasbourgobservers.com/2020/04/01/states-should-declare-a-state-of-emergency-using-article-15-echr-to-confront-the-coronavirus-pandemic/
[10] https://www.thelocal.it/20200324/italy-announces-fines-of-up-to-3000-for-breaking-quarantine-rules
[11] https://www.newsweek.com/italian-man-coronavirus-who-hid-symptoms-get-rhinoplasty-facing-12-years-prison-1492823
[12] https://www.theolivepress.es/spain-news/2020/03/16/fines-of-up-to-e600000-for-disobeying-coronavirus-lockdown-in-spain/
[13] https://www.forbes.com/sites/davidnikel/2020/03/17/norway-hands-out-2000-fines-or-jail-for-ignoring-coronavirus-quarantine/#5c3390744f42
[14] Чл. 206 од Кривичен Законик, https://netpress.com.mk/ogromni-kazni-za-nepochituva-e-na-policiski-chas-gra-anin-mozhe-v-zatvor-za-firma-kazna-do-30-milioni-denari/
[15] https://www.cbsnews.com/news/rodrigo-duterte-philippines-president-coronavirus-lockdown-shoot-people-dead/
[16] https://edition.cnn.com/2020/04/14/world/moscow-cyber-tracking-qr-code-intl/index.html
[17] https://www.vice.com/en_us/article/dygbxk/these-30-regimes-are-using-coronavirus-to-repress-their-citizens?utm_campaign=sharebutton&fbclid=IwAR27_FfSgerpJBwoDwEnKLw_l–9WELdp9eV8te_2y62N8NDgJGthIHiX4w
[18] https://www.theguardian.com/world/2020/mar/30/hungary-jail-for-coronavirus-misinformation-viktor-orban
[19] https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/04/12/828843214/an-indian-state-tells-quarantined-folks-a-selfie-an-hour-will-keep-the-police-aw

Користени кратенки:

ЕКЧП – Европска конвенција за човекови права
МПГПП – Меѓународен пакт за граѓански и политички права
ЕСЧП – Европски суд за човекови права
ППТ – Поткомитет за превенција на тортура на Обединетите нации
ООН – Организација на Обединетите нации

 

Top